Đường cao tốc Cửu Miên thông xe toàn tuyến: Rút ngắn hành trình Thành Đô - Cửu Trại Câu xuống còn 4 giờ

Ngày 29 tháng 9, tuyến cao tốc G8513 Cửu Trại Câu – Miên Dương (gọi tắt là “Cao tốc Cửu-Miên ”) đã hoàn thành và chính thức thông xe toàn tuyến, được mở cho xe xã hội lưu thông ngay trước kỳ nghỉ lễ Quốc khánh. Tây Bắc Tứ Xuyên có thêm một tuyến giao thông huyết mạch mới, lịch sử ba huyện Cửu Trại Câu, Bình Vũ, Bắc Xuyên không có đường cao tốc chính thức khép lại hoàn toàn. Thời gian di chuyển từ Thành Đô đến Cửu Trại Câu rút ngắn hành trình từ 8 tiếng xuống còn khoảng 4 tiếng, từ Miên Dương đến Cửu Trại Câu cũng chỉ còn khoảng 3 tiếng.

Cao tốc Cửu Miên là tuyến giao thông huyết mạch nối liền điểm du lịch trọng yếu ở tây bắc Tứ Xuyên – Cửu Trại Câu với thành phố Miên Dương. Toàn tuyến dài 245,809 km, tổng mức đầu tư dự toán được phê duyệt là 40,998 tỷ nhân dân tệ, xây dựng theo tiêu chuẩn đường cao tốc 4 làn xe hai chiều, tốc độ thiết kế 80 km/h. Toàn tuyến có 131 cây cầu, 45 đường hầm, 18 nút giao lập thể, 17 trạm thu phí, 6 khu dịch vụ, tỷ lệ cầu và hầm lên tới 82,15%. Cửu Miên cao tốc được đưa vào sử dụng theo từng giai đoạn: năm 2021 thông xe đoạn Trương Gia Bình – Giang Du Thái Bình, năm 2022 thông xe đoạn Bình Vũ – Bạch Mã, năm 2023 thông xe đoạn Giang Du Thái Bình – Bình Vũ và đoạn Trại Môn Quan (Cửu Trại Câu) – Giáp Vật Hải, năm 2024 thông xe đoạn Bạch Mã – Vương Lãng, đến nay với việc đoạn Giáp Vật Hải – Vương Lãng đi vào sử dụng, toàn tuyến Cửu Miên đã chính thức thông xe.

Cửu Miên cao tốc phía bắc nối tiếp đoạn Cam Túc của cao tốc G8513 Bình Lương – Miên Dương, phía nam liên kết với cao tốc G5 Kinh-Côn (đoạn Quảng Nguyên – Miên Dương) và cao tốc G93 vòng liên vùng Thành - Trùng (đoạn Miên Dương – Toại Ninh), tại Bình Vũ nối với Quảng-Bình cao tốc, tạo thành một trục giao thông đường bộ liên tỉnh mới thuận tiện giữa Tứ Xuyên và Cam Túc, đồng thời cùng với cao tốc G5 Kinh-Côn, cao tốc S18 Quảng-Bình, hình thành mạng lưới cao tốc xuất Xuyên hướng bắc kiểu “1 trục chính (G5 Kinh-Côn) + 2 tuyến kết nối vùng”.

Là dự án kiểu mẫu “đường cao tốc xanh” duy nhất ở Tứ Xuyên được Bộ Giao thông Vận tải chọn làm điển hình, Cửu Miên cao tốc đi xuyên qua Vườn quốc gia gấu trúc lớn Bạch Mã – Vương Lãng và Khu bảo tồn nguồn gen thủy sản quốc gia sông Bình Thông (loài cá bụng nứt). Dự án kết hợp hữu cơ quan niệm “đường cao tốc xanh” với tinh thần hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, lấy “Cửu-Miên sinh thái, ngôi nhà gấu trúc” làm bản thiết kế, sử dụng hình thức cầu và hầm để vượt qua 97,294 km trong phạm vi Vườn quốc gia gấu trúc lớn. Tỷ lệ cầu và hầm đoạn này đạt tới 95%, chỉ chiếm 0,027% tổng diện tích phân khu Mân Sơn của công viên, mức độ chia cắt sinh cảnh gấu trúc gần như bằng “không”. Đồng thời, dự án nằm ở khu vực cao nguyên, lạnh giá, cao độ lớn ở tây bắc Tứ Xuyên, hành lang hẹp, đất đai khan hiếm, điều kiện địa hình, địa chất cực kỳ phức tạp, có đặc điểm nổi bật là “ba nhiều, ba cao, ba khó”. Đội ngũ xây dựng kiên trì nguyên tắc “bảo vệ tối đa, phá hoại tối thiểu, phục hồi hết mức”, thông qua tối ưu hóa tuyến, giảm số lượng bãi thải, áp dụng công nghệ “không đào mở” khi vào hầm… vừa thúc đẩy tiến độ xây dựng vừa giảm rõ rệt tác động đến môi trường sinh thái.

Được mệnh danh là “Thiên lộ Tây Xuyên”, Cửu Miên cao tốc đi qua huyện Cửu Trại Câu (Châu tự trị dân tộc Tạng, Khương A Bá) cùng các huyện Bình Vũ, Bắc Xuyên (thuộc Miên Dương), thành phố Giang Du, khu Du Tiên, không chỉ cải thiện đáng kể việc đi lại cho hơn 1,94 triệu cư dân dọc tuyến, mà còn nối liền hơn 30 tài nguyên du lịch ưu chất như Cửu Trại Câu, Hoàng Long, khu bảo tồn thiên nhiên Vương Lãng, hương Tạng Bạch Mã, chùa Báo Ân Bình Vũ… tạo thành thế cục “một đường là cảnh, một đường thông cảnh, một đường hướng cảnh” trong giao thông và du lịch tích hợp. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc quán triệt tinh thần Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Tỉnh ủy Tứ Xuyên khóa XII, thúc đẩy tập trung công nghiệp dọc tuyến và bố cục không gian giao thông và du lịch tích hợp “hai vành sáu hành lang” của đại Cửu Trại. Là “dự án đổi mới tích hợp giao thông và du lịch năm 2025” cấp quốc gia, kinh nghiệm thành công của Cửu Miên cao tốc cũng trở thành mẫu hình tham khảo cho việc xây dựng “Hành lang mới trên bộ và trên biển Tây bộ”.

Cửu Miên cao tốc dựa vào nền tảng văn hóa đa dạng dọc tuyến như văn hóa Tạng, Khương, văn hóa Bạch Mã, văn hóa Lý Bạch, áp dụng quan niệm thiết kế “mỗi trạm một phong cách, mỗi trạm một cảnh quan” để xây dựng 17 trạm thu phí, đồng thời đẩy mạnh mô hình trạm thu phí kiểu mới “không nhà, tích hợp, nhẹ hóa”. Tuyến bố trí toàn tuyến 34 robot thu phí thông minh, nâng cao toàn diện hiệu suất thông hành và chất lượng dịch vụ, thực hiện nâng cấp trí tuệ hóa trạm thu phí. Các robot này được áp dụng tại làn hỗn hợp, thay thế phương thức phát thẻ, thu phí thủ công truyền thống, đạt được thông hành trí tuệ, chính xác, nhanh chóng, nâng hiệu suất thông xe tại cổng lên khoảng 20% so với mô hình cũ. Cửu Miên cao tốc còn đặc biệt xây dựng một loạt trạm thu phí kiểu mẫu kết hợp trí tuệ và văn hóa, như trạm Đại Khang, trạm Bình Thông (đoạn Miên Dương) đưa vào yếu tố nhà dân Tây Xuyên trong kiến trúc cảnh quan; các trạm ở đoạn Cửu Trại Câu lại lấy hình tượng tháp đá Tạng làm biểu tượng, khiến trải nghiệm thông hành thông minh và trải nghiệm văn hóa địa phương hòa quyện sâu sắc, trở thành minh chứng sinh động của đổi mới “giao thông + du lịch” trên tuyến.

Từ khi khởi công năm 2016 đến khi hoàn thành, hơn 40.000 công nhân đã miệt mài với 9 năm xây dựng cao tốc Cửu Miên , trải qua nhiều thử thách khắc nghiệt: dự án nằm trong khu vực địa chất và khí hậu phức tạp của tây bắc Tứ Xuyên, phải đi qua nhiều đới đứt gãy như đới đứt gãy Long Môn Sơn, đới đứt gãy Hổ Nha, lại đối mặt với thảm họa thiên nhiên như trận động đất Cửu Trại Câu “8·8”, nhiều lần sạt lở đất đá, lũ bùn đất, điều kiện thi công vô cùng khắc nghiệt.

Trong đó, công trình khống chế then chốt nhất là hầm Bạch Mã đặc biệt khó thi công. Đây là hầm toàn khí gas, tuyến phải vượt 7 đới cấu tạo phát triển, tổng chiều dài tuyến phải đạt 13.000 m (tuyến đường bên phải) và 13.013 m (tuyến đường bên trái), là hầm đường cao tốc siêu dài, cấp độ khó thiết kế và thi công thuộc hàng cao nhất trong cả nước. Hầm có 97% đoạn là đá cấp V, độ chôn sâu lớn nhất 1.092 m. Để khắc phục, đội ngũ xây dựng sáng tạo áp dụng mô hình chống đỡ “ba vòng cung” với quan niệm “dẫn trước mạnh – chống đỡ nhanh – bước tiến ngắn”, nghiên cứu thi công động lực hầm đá mềm, xây dựng tiêu chuẩn phân cấp biến dạng lớn hầm đá biến chất lớp, quy chuẩn an toàn, hướng dẫn công nghệ; đồng thời kết hợp mô hình “Xuyên Đạo đại mô hình” do Tập đoàn Thục đạo tự phát triển để thi công chính xác. Trong giai đoạn vận hành cũng lập hệ thống giám sát và cảnh báo theo thời gian thực, như hệ thống cảnh báo cầu trên Cửu Miên cao tốc có thể phát cảnh báo ngay khi cầu xuất hiện biến dạng lớn hoặc sập hầm nghiêm trọng đe dọa an toàn giao thông, giúp phòng ngừa sự cố đột xuất.

Việc thông xe toàn tuyến Cửu Miên cao tốc không chỉ rút ngắn mạnh mẽ thời gian giao thông, mà còn mở ra một chương mới cho phát triển kinh tế phối hợp khu vực. Tuyến đã thúc đẩy phồn vinh vòng du lịch đại Cửu Trại, thúc đẩy tích hợp và nâng cấp tài nguyên du lịch dọc tuyến, kết nối trực tiếp ba thương hiệu văn hóa du lịch đẳng cấp thế giới: đại Cửu Trại, đại Gấu trúc, đại Thục đạo, thực hiện bước nhảy vọt từ “tuyến giao thông” thành “tuyến phong cảnh” và “tuyến kinh tế”. Tuyến cũng trở thành đại thông đạo xuất Xuyên hướng tây bắc nối tới Cam Túc, Thanh Hải, Tân Cương, có ý nghĩa quan trọng đối với việc Tứ Xuyên tham gia sáng kiến “Vành đai – Con đường”, thúc đẩy chấn hưng nông thôn tại khu vực dân tộc dọc tuyến, phát triển tích hợp giao thông và du lịch “đại Cửu Trại”. Trong tương lai, cao tốc Cửu Miên sẽ tiếp tục tạo thêm nhiều cơ hội phát triển cho người dân khu vực, nâng cao phúc lợi dân sinh, mang lại tác động tích cực và sâu xa cho phát triển kinh tế phối hợp khu vực, góp phần chấn hưng nông thôn.